IFC Drawings và Shop Drawings – Hệ Thống Huyết Mạch Của Dự Án Xây Dựng

Trong ngành công nghiệp Kiến trúc, Kỹ thuật và Xây dựng (AEC), sự thành công của một dự án không chỉ được đo lường bằng vẻ đẹp kiến trúc hay độ bền kết cấu, mà còn bởi hiệu quả của quá trình truyền tải thông tin. Tại giao điểm nhạy cảm nhất của quy trình này—nơi ý tưởng thiết kế chuyển hóa thành hiện thực vật lý—tồn tại hai khái niệm thường xuyên bị nhầm lẫn nhưng lại giữ vai trò sinh tử đối với tiến độ và ngân sách dự án: IFC Drawings (Bản vẽ Phát hành Thi công) và Shop Drawings (Bản vẽ Triển khai Thi công/Chế tạo).

Sự mơ hồ trong việc phân định ranh giới và trách nhiệm của hai loại tài liệu này là nguyên nhân gốc rễ của hàng loạt vấn đề: xung đột tại hiện trường, lãng phí vật tư và những khoản chi phí phát sinh khổng lồ do phải đập đi làm lại (rework). Bài viết này sẽ đi sâu phân tích bản chất kỹ thuật và sự khác biệt cốt lõi giữa chúng.

Khoảng Trống Giữa “Ý Tưởng” và “Thực Tế”

Mọi dự án xây dựng đều bắt đầu từ một nghịch lý cơ bản: Người thiết kế (Kiến trúc sư/Kỹ sư tư vấn) thường không trực tiếp cầm bay xây dựng, và người thi công (Nhà thầu) thường không tham gia vào quá trình hình thành ý tưởng ban đầu.

  • IFC Drawings đại diện cho “Ngôn ngữ của Ý tưởng và Quy chuẩn”.
  • Shop Drawings là “Ngôn ngữ của Chế tạo và Lắp đặt”.

Sự thất bại trong việc “phiên dịch” giữa hai ngôn ngữ này sẽ dẫn đến sự đứt gãy của chuỗi cung ứng xây dựng. Theo các chuyên gia quản lý dự án, chi phí khắc phục lỗi sai tại hiện trường luôn cao gấp nhiều lần so với chi phí sửa lỗi trên bản vẽ giấy hoặc mô hình BIM.

IFC Drawings (Issued For Construction) – Cơ Sở Pháp Lý Của Dự Án

IFC, viết tắt của Issued For Construction, là cột mốc quan trọng đánh dấu sự kết thúc giai đoạn thiết kế và mở màn cho giai đoạn thi công. Đây là bộ hồ sơ tài liệu chính thức được phát hành bởi đội ngũ Tư vấn thiết kế (Consultants) sau khi đã hoàn tất các bước thẩm định và phê duyệt từ Chủ đầu tư cũng như cơ quan quản lý nhà nước.

Về mặt bản chất, IFC Drawings trả lời cho câu hỏi chiến lược: “Chúng ta sẽ xây dựng cái gì?” (What should be built?).

Vai Trò Trong Hợp Đồng

Trong các mô hình hợp đồng xây dựng, bản vẽ IFC đóng vai trò là Cơ sở pháp lý (Legal Basis). Nó thiết lập tiêu chuẩn cơ sở (baseline) cho phạm vi công việc. Bất kỳ sự thay đổi nào so với IFC trong quá trình thi công đều có thể được xem là thay đổi thiết kế (Design Change) và là cơ sở để tính toán phát sinh.

Đặc Điểm Nhận Diện

Một bộ bản vẽ IFC tiêu chuẩn thường tập trung vào Ý đồ thiết kế (Design Intent) và Tuân thủ quy chuẩn (Code Compliance):

  • Kiến trúc: Vị trí tường, cửa, loại vật liệu hoàn thiện.
  • Kết cấu: Tiết diện dầm/cột, cường độ vật liệu.
  • MEP: Sơ đồ nguyên lý, công suất hệ thống, tuyến ống chính.

Lưu ý: Kích thước trên IFC thường là kích thước danh nghĩa (nominal) hoặc kích thước hoàn thiện, chưa tính đến dung sai lắp đặt hay quy trình thi công cụ thể của từng nhà thầu.

Shop Drawings – Cầu Nối Giữa Bản Vẽ Và Thực Địa

Nếu IFC là “lý thuyết”, thì Shop Drawings là “thực hành”. Shop Drawings là tập hợp các bản vẽ chi tiết, biểu đồ gia công được tạo ra bởi Nhà thầu thi công, Thầu phụ, hoặc Nhà sản xuất.

Mục đích tối thượng của Shop Drawings là trả lời câu hỏi kỹ thuật: “Cấu kiện này sẽ được chế tạo và lắp đặt như thế nào?” (How will it be built?).

Tại sao Nhà thầu không thể thi công ngay từ IFC?

  1. Thiếu thông tin gia công: Kiến trúc sư vẽ một cái cửa trên IFC để chỉ định vị trí và kích thước lỗ mở (ví dụ: 900x2200mm). Tuy nhiên, để sản xuất, nhà thầu cần biết chi tiết: Profile nhôm dày bao nhiêu? Khe hở bơm keo là bao nhiêu? Vị trí bắt vít nằm ở đâu?.
  2. Sự khác biệt thực tế: Công trường không bao giờ phẳng tuyệt đối như trên máy tính. Shop Drawings phải dựa trên số liệu đo đạc thực tế (Site Verification) để điều chỉnh kích thước cấu kiện cho khớp với hiện trạng.
  3. Trách nhiệm biện pháp: Tư vấn thiết kế không chịu trách nhiệm về biện pháp thi công (Means and Methods). Nhà thầu phải tự vẽ Shop Drawing để chứng minh biện pháp của mình là an toàn và khả thi.

Phân Tích So Sánh: IFC vs. Shop Drawings

Để minh định rõ ràng, chúng ta hãy so sánh hai loại bản vẽ này trên các phương diện cốt lõi:

Tiêu ChíIFC Drawings (Bản vẽ Phát hành Thi công)Shop Drawings (Bản vẽ Triển khai/Chế tạo)
Tác giảKiến trúc sư, Kỹ sư Tư vấn (Design Team).Nhà thầu, Thầu phụ, Nhà sản xuất (Contractor/Fabricator).
Câu hỏi cốt lõiWHAT? (Cái gì, Ở đâu, Tiêu chuẩn nào?)HOW? (Làm thế nào, Kích thước thực tế, Lắp đặt ra sao?)
Mức độ chi tiếtTổng thể, định vị, nguyên lý hoạt động.Chi tiết gia công, dung sai, mối nối, phụ kiện lắp đặt.
Cơ sở dữ liệuTiêu chuẩn xây dựng, Quy hoạch, Yêu cầu CĐT.Bản vẽ IFC, Thông số vật liệu (Specs), Số liệu đo đạc thực tế.
Tính pháp lýLà một phần của Hợp đồng chính (Contract Document).Là bản cam kết kỹ thuật của Nhà thầu, phải được phê duyệt trước khi làm.
Thời điểmTrước khi đấu thầu hoặc trước khi khởi công.Trong quá trình thi công, trước khi đặt hàng/gia công.

Ví Dụ Điển Hình: Câu Chuyện Của Một Cánh Cửa

Hãy xem xét ví dụ về hạng mục cửa đi để thấy rõ sự chuyển dịch thông tin :

  1. Giai đoạn IFC:
    • Bản vẽ chỉ định cửa D-01 tại phòng họp.
    • Kích thước lỗ mở: 900x2200mm.
    • Yêu cầu: Cửa gỗ chống cháy 60 phút, bề mặt Laminate vân sồi.
    • Ý nghĩa: “Tôi muốn một cánh cửa có công năng và thẩm mỹ như thế này ở đây.”
  2. Giai đoạn Shop Drawings:
    • Nhà thầu đo thực tế: Lỗ mở sau khi trát chỉ còn 895x2195mm.
    • Nhà thầu vẽ Shop:
      • Kích thước khuôn cửa: 885x2185mm (trừ hao khe hở lắp đặt).
      • Chi tiết cấu tạo: Khung xương gỗ cứng, lõi Honeycomb, gioăng ngăn khói.
      • Vị trí bản lề: 4 cái, cái đầu tiên cách mép trên 180mm.
    • Ý nghĩa: “Tôi sẽ sản xuất cánh cửa kích thước này để lắp vừa cái lỗ thực tế kia, đảm bảo đúng tiêu chuẩn chống cháy.”

Bối Cảnh Pháp Lý Tại Việt Nam

Tại Việt Nam, các khái niệm quốc tế này được quy định rõ trong các văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định 06/2021/NĐ-CP và Nghị định 15/2021/NĐ-CP.

  • Thiết kế bản vẽ thi công (Tương đương IFC): Là bước thiết kế sau thiết kế cơ sở, được thẩm định và phê duyệt để làm căn cứ thi công.
  • Bản vẽ chi tiết thi công (Tương đương Shop Drawings): Pháp luật quy định Nhà thầu thi công có trách nhiệm lập bản vẽ chi tiết sao cho phù hợp với thiết kế bản vẽ thi công đã được duyệt.

Quy trình phê duyệt (Approval Workflow):

Quy trình quản lý

Trên thực tế, quy trình trình duyệt Shop Drawings tại Việt Nam thường tuân theo hệ thống mã (Codes) quốc tế :

  • Code A: Chấp thuận (Approved) – Được phép thi công.
  • Code B: Chấp thuận có ý kiến (Approved with comments) – Được thi công nhưng phải sửa theo ghi chú.
  • Code C: Không chấp thuận (Revise and Resubmit) – Phải sửa và trình lại, chưa được thi công.

Kết Luận

Sự phân biệt rạch ròi giữa IFC Drawings và Shop Drawings không chỉ là vấn đề thuật ngữ, mà là nền tảng của quản trị dự án chuyên nghiệp.

  • IFC là lời hứa về Sản Phẩm (Product Commitment).
  • Shop Drawings là lời giải cho Quy Trình (Process Solution).

Hiểu đúng và phối hợp nhịp nhàng giữa hai loại bản vẽ này chính là chìa khóa để giảm thiểu rủi ro pháp lý, tối ưu hóa chi phí và đưa dự án về đích đúng tiến độ.

« Quay lại

Bình luận

Bài Viết Liên Quan

Xem Nhiều Nhất